Sự cố thủy điện Sông Bung 2: Làm rõ nguyên nhân

a2-min

Một số chuyên gia cho rằng, bất cứ công trình thủy điện nào cũng đều phải tính đến trường hợp lũ cực đại về. Trận lũ từ cơn bão số 4 không phải là quá lớn, bất thường, chỉ mới bằng 1/3 lũ cực đại theo thiết kế nên việc vỡ cửa van số 2 hầm dẫn dòng thi công của Dự án thủy điện Sông Bung 2 không thể đổ lỗi cho ông trời.

Trục vớt xe, tìm kiếm người mất tích trong sự cố tại Thủy điện Sông Bung 2 (Quảng Nam). Ảnh: Hoài Văn.

Dự án Thủy điện Sông Bung 2 không đáp ứng nổi?

Theo TS Tô Văn Trường, chuyên gia độc lập về tài nguyên nước và môi trường, lũ thiết kế tại vị trí đập Sông Bung 2 tương đương 10%, khoảng 1.950 m3/giây, lũ gây ra sự cố vừa qua mới chỉ có 560m3/giây. Vì thế, không thể đổ lỗi là do nguyên nhân lũ lớn.

Về mặt kỹ thuật, đường ống dẫn dòng là phần kết cấu chuyển nước, không phải hạng mục chịu sức ảnh hưởng của lũ hay mực nước lớn. Nếu vỡ đập hay xảy ra sự cố tràn thì mới có thể đổ cho nguyên nhân lũ lớn đột ngột. Các đường ống này đều có thông số cụ thể, lưu lượng qua đường ống có muốn tăng thêm cũng không được. Ngoài ra, trước cơn lũ, hồ Sông Bung 2 mới tích được hơn một nửa dung tích (khoảng 50 triệu m3/92 triệu m3 thiết kế) thì lũ về, đúng ra hồ vẫn còn khả năng tích nước tiếp.

Như vậy, phải kiểm tra lại hồ sơ thiết kế cửa van đã chuẩn xác chưa? Đặc biệt là chất lượng thi công như thế nào? Không loại trừ nguyên nhân công trình mới được nghiệm thu, bê tông đổ chưa đủ độ cứng mà đã cho nước chảy qua. Với 560 m3/giây thì không phải là lớn với một con lũ miền Trung, nhưng trong thi công thì nó lại có những ảnh hưởng đáng kể do sự chủ quan của đơn vị thi công. Theo TS Trường, cần rà soát lại công tác thiết kế, kiểm tra chất lượng bê tông khi thi công, đồng thời xem xét lại toàn bộ trách nhiệm trong tổ chức thi công, các phương án an toàn khi xảy ra sự cố.

a3-min

Làm rõ trách nhiệm

Thủ tướng Chính phủ hôm qua tiếp tục có công điện yêu cầu UBND tỉnh Quảng Nam chỉ đạo H.Nam Giang và các đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, xác minh cụ thể thiệt hại do sự cố, nhất là thiệt hại về người, báo cáo Thủ tướng; huy động các lực lượng của địa phương, chủ đầu tư và các nhà thầu tập trung nỗ lực cao nhất tìm kiếm, cứu nạn những người bị mất tích và những người còn chưa liên lạc được. Bộ Công thương được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, UBND tỉnh Quảng Nam và các cơ quan liên quan tổ chức giám định nguyên nhân sự cố công trình theo quy định, xác định trách nhiệm của các cá nhân, đơn vị liên quan.

Tại cuộc họp báo, Thứ trưởng Bộ Công thương Cao Quốc Hưng nhìn nhận đây là sự cố hết sức nghiêm trọng xảy ra trong khi đang thi công công trình. “Sự cố này được cả nước, Thủ tướng quan tâm và có 2 công điện chỉ đạo Bộ Công thương, tỉnh Quảng Nam… triển khai ngay các biện pháp tìm kiếm cứu nạn, khắc phục sự cố. Qua đánh giá bước đầu, ngoài việc cánh van bị sự cố thì các cụm chính của công trình vẫn an toàn. Trước mắt có thể tiếp tục đảm bảo an toàn trong mùa lũ năm nay”, ông Hưng nói

Theo Tổng giám đốc Tập đoàn điện lực (EVN) Đặng Hoàng An, các ngành chức năng sẽ vào cuộc giám định các nguyên nhân, “rà hết các khâu thiết kế, quá trình thi công để tìm bằng được nguyên nhân trước khi có biện pháp tích nước trở lại. Việc này chủ đầu tư phải phối hợp chặt với tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và các cơ quan chức năng… Chỉ quay trở lại thi công khi hoàn tất các phần việc đã nói và được đánh giá tuyệt đối an toàn”, ông An nói.

“Trách nhiệm thuộc về chủ đầu tư”

Theo kỹ sư Hoàng Xuân Hồng, Trưởng ban Khoa học và Công nghệ, Hội Đập lớn Việt Nam cho biết, theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia công trình thủy lợi – các quy định chủ yếu về thiết kế (QCVN 04-05:2012/BNNPTNN), khi xây dựng các công trình thủy điện phải tính đến lũ thiết kế (trận lũ theo tính toán có thể sẽ xuất hiện tại tuyến xây dựng công trình tương ứng với tần suất thiết kế) và lũ kiểm tra (trận lũ theo tính toán có thể sẽ xuất hiện tại tuyến xây dựng công trình tương ứng với tần suất kiểm tra).

Đối với Dự án Thủy điện Sông Bung 2, nếu nói sự cố vỡ cửa van số 2 hầm dẫn dòng thi công do lũ thì chủ đầu tư phải chứng minh được trận lũ này lớn như nào, có vượt qua lũ thiết kế không. Nếu trận lũ quá lớn, vượt qua thiết kế thì lỗi do thiên tai nhưng nếu lũ nhỏ hơn so với thiết kế thì trách nhiệm hoàn toàn của chủ đầu tư, nhà thầu thi công. “Trong sự cố này không thể nói vỡ do ông trời được, phải dựa vào các căn cứ kỹ thuật“, kỹ sư Hồng nói.

Theo TS Đào Trọng Tứ, thành viên Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam, sự cố vỡ cửa van số 2 hầm dẫn dòng thi công của Dự án Thủy điện Sông Bung 2 đặc biệt nghiêm trọng vì ảnh hưởng đến tính mạng con người. TS Tứ cho biết, bất cứ công trình thủy điện nào cũng phải đối mặt với lũ, trong quá trình thi công phải tính toán đến trường hợp lũ lớn nhất. Vai trò của nhà đầu tư khi thi công là phải đảm bảo an toàn, không thể nói lũ đến thì đập có thể vỡ.

Theo TS Tứ, hầm dẫn dòng thi công của dự án đã hoạt động 3-4 năm nay, đã trải qua mấy mùa lũ chứ không phải bây giờ lũ mới về, do đó không thể đổ cho thiên tai, nhất là khi trận lũ từ cơn bão số 4 không phải quá lớn, bất thường và không được dự báo. “Đây là trách nhiệm của chủ đầu tư, của nhà thầu thi công, là chủ quan trong thi công chứ đừng đổ lỗi cho ông trời”, TS Tứ nói.

Trực tiếp đến kiểm tra hiện trường tối 13/9 và chủ trì cuộc họp báo sáng 14/9, ông Huỳnh Khánh Toàn, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Nam bước đầu thống nhất với Ban Quản lý (BQL) dự án thủy điện Sông Bung 2 (ASB2, Quảng Nam) là có sự tác động của dòng chảy rất lớn đến cửa van. Theo ông Toàn, nhiều nhân chứng nghe thấy “tiếng nổ lớn như bom trước khi nước tràn vào hầm dẫn”.

Sau khi vỡ cửa van số 2, toàn bộ 28 triệu m3 nước đã thoát về phía hạ lưu gây ngập lụt và sạt lở nghiêm trọng ở xã La Dêê. May mắn là hồ chứa thủy điện Sông Bung 4 (dung tích 514 triệu m3) cách đó 40 km về phía hạ lưu đã hứng trọn lượng nước bất thường từ hồ Sông Bung 2, không để thoát sâu xuống hạ lưu Vu Gia nên đã tránh được vỡ đập dây chuyền trên hệ thống thủy điện bậc thang Vu Gia – Thu Bồn.

Báo cáo tại cuộc họp với đoàn công tác của Bộ Công thương, ông Ngô Việt Hải, Tổng giám đốc Tổng công ty phát điện 2 (GENCO2, chủ đầu tư dự án thủy điện), cho biết sự cố xảy ra chỉ 10 ngày sau khi cửa van hầm dẫn dòng thi công (hầm dẫn nước sông chảy sang hướng khác để thi công đập chính) đóng để tích nước. Thời điểm đó, nước trong hồ còn 33 m nữa mới đến mực nước dâng bình thường. Ông Hải lý giải, do mưa diện rộng nên lưu lượng nước về hồ rất lớn (650 m3/giây).

“Áp lực nước lớn đã tống và đẩy trôi 1 trong 2 cánh van chặn dòng làm bằng thép nặng 125 tấn, cuốn trôi, tạo ra dòng nước rất lớn chảy về hạ lưu”, ông Hải nói và cho biết khi xảy ra sự cố, tại hạ lưu đang thi công nút chặn hầm dẫn dòng và tiến hành đắp đê quai hạ lưu, bơm thoát nước để làm công tác chuẩn bị đổ bê tông nút hầm. Đa số công nhân đã kịp chạy thoát nhưng 2 công nhân vận hành máy đào là anh Đặng Văn Tuyền (quê Hải Dương) và Nguyễn Minh Luân (quê Phú Thọ) bị lũ cuốn mất tích.

Tại hiện trường, dòng nước cũng cuốn trôi 2 ô tô 7 chỗ, 2 máy đào, 1 xe cẩu 25 tấn, 4 xe vận tải ben cùng một số thiết bị máy bơm, máy hàn…

N.H

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *