Dự án nghìn tỷ lại tiếp tục “cầu cứu” Thủ tướng

a5-min

Nhà máy Đạm Ninh Bình 

Được dành cho nhiều ưu đãi, Nhà máy đạm Ninh Bình vừa tiếp tục được UBND tỉnh Ninh Bình đề nghị “cứu” sau nhiều năm thua lỗ… Các chuyên gia đề nghị không nên cứu, chẳng khác gì “ném tiền qua cửa sổ”.

UBND tỉnh Ninh Bình vừa có công văn gửi Thủ tướng Chính phủ xin “cứu” Nhà máy đạm Ninh Bình.

Theo đó, UBND tỉnh Ninh Bình cho biết trong 7 tháng đầu năm 2016, Nhà máy đạm Ninh Bình mới chạy máy được 76 ngày, chiếm 36% tổng quỹ thời gian nhưng tồn kho cao, sản phẩm làm ra tiêu thụ khó khăn.

Lại “cứu nguy” cho nhà máy

UBND tỉnh Ninh Bình vừa có công văn kiến nghị Thủ tướng có các giải pháp gỡ khó khăn cho Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình. Theo địa phương, sau năm 2015, dù đã được Chính phủ và các Bộ, ngành có một số cơ chế, chính sách hỗ trợ như cho giãn khấu hao, điều chỉnh một phần lãi suất vay vốn đầu tư, giảm giá than… nhưng công ty vẫn thua lỗ 592 tỷ đồng. 6 tháng đầu năm nay, doanh nghiệp lỗ tiếp 457 tỷ đồng nữa. 

Cộng cả số lỗ trong 2 năm 2013 và 2014, lỗ lũy kế của công ty đã lên tới 2.693 tỷ đồng, vượt xa vốn điều lệ là 2.500 tỷ đồng. Điều này khiến tình hình tài chính của Đạm Ninh Bình rất khó khăn, dòng tiền phục vụ sản xuất và trả nợ luôn trong tình trạng thiếu hụt, tiếp cận nguồn vốn ngân hàng gặp nhiều trở ngại.

Cụ thể, trong văn bản của UBND tỉnh Ninh Bình gửi Thủ tướng, tỉnh này đã đề xuất hàng loạt giải pháp hỗ trợ dự án Nhà máy đạm Ninh Bình của Công ty TNHH một thành viên Đạm Ninh Bình (thuộc Tập đoàn Hóa chất VN), trong đó nổi bật là: cho phép công ty được dãn thời gian trả nợ tối thiểu là 5 năm cho Eximbank Trung Quốc đối với các khoản vay dài hạn đầu tư cho dự án để công ty ổn định lại sản xuất, giảm lỗ; cho phép chuyển nợ vay vốn đầu tư dự án Nhà máy đạm Ninh Bình của Ngân hàng Phát triển VN (VDB) thành vốn góp nhà nước tại Tập đoàn Hóa chất VN để giảm số nợ gốc và lãi vay.

Đặc biệt, Ninh Bình kiến nghị áp dụng biện pháp tự vệ với sản phẩm urê nhập khẩu (tương tự như phôi thép) để hạn chế hàng nhập khẩu giá rẻ…

Theo văn bản do ông Chu Văn Tuấn, trưởng ban quản lý dự án Nhà máy đạm Ninh Bình, ký thì nhà máy này đã được hưởng nhiều ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu, thuế sử dụng đất và các loại thuế khác theo quy định của Nhà nước và các chính sách ưu đãi của UBND tỉnh Ninh Bình.

Theo nguồn tin, do dự án mang đầy tham vọng như góp phần giảm nhập khẩu phân bón, đảm bảo an ninh lương thực… nên trước đây, UBND tỉnh Ninh Bình đã hỗ trợ dự án tới 4,4 triệu USD.

a7-min

Lỗ 4 năm liên tục

Hơn 10 năm trước (năm 2005), Tổng công ty Hóa chất, nay là Tập đoàn Hóa chất VN (Vinachem), đã kiến nghị và được Thủ tướng phê duyệt chủ trương đầu tư nhà máy sản xuất phân đạm urê từ than cám, công suất 560.000 tấn/năm.

Với tham vọng đáp ứng nhu cầu phân bón trong nước, giảm nhập khẩu… nhà máy được đầu tư tại Khu công nghiệp Ninh Phúc (tỉnh Ninh Bình) với tổng vốn đầu tư tới 667 triệu USD (thời giá lúc đó khoảng 10.673 tỉ đồng), nhưng vốn tự có của Vinachem cho dự án này 100 triệu USD.

Sau khi đàm phán, Vinachem quyết định chọn vay vốn từ Trung Quốc 250 triệu USD với Tập đoàn China Huanqiu Contracting & Enginneer (Trung Quốc) làm tổng thầu thực hiện dự án.

Đến năm 2012, nhà máy sản xuất phân đạm urê (còn gọi là Nhà máy đạm Ninh Bình) đi vào hoạt động nhưng liên tiếp gặp khó khăn.

Theo báo cáo của Vinachem, năm 2012 Đạm Ninh Bình lỗ 75 tỉ đồng, năm 2013 lỗ 759 tỉ đồng, năm 2014 lỗ khoảng 500 tỉ đồng, năm 2015 lỗ trên 370 tỉ đồng.

Tổng mức lỗ tới nay đã lên tới trên 2.000 tỉ đồng. Trong văn bản gửi các bộ ngành nêu thực trạng nhà máy, tổng giám đốc Vinachem Nguyễn Gia Tường giải thích do chi phí sản xuất quá cao, giá urê trên thị trường liên tục giảm nên hoạt động sản xuất, kinh doanh của Nhà máy đạm Ninh Bình rất khó khăn.

Và lý do khiến chi phí sản xuất cao, văn bản của Vinachem do ông Nguyễn Gia Tường ký đã gián tiếp chỉ ra: dây chuyền, máy móc thiết bị chủ yếu được nhập từ Trung Quốc chất lượng ở mức trung bình, thường xuyên xảy ra sự cố.

Việc mua vật tư, thiết bị dự phòng cũng phải phụ thuộc vào nhà thầu Trung Quốc nên dây chuyền sản xuất tiêu hao nguyên vật liệu cũng cao…

Do công nghệ mà phía Trung Quốc lắp đặt, nên theo Vinachem, Nhà máy đạm Ninh Bình phải chi thêm mỗi năm khoảng 42 tỉ đồng để sử dụng than cám 3c thay cho loại than cám 4a đang sử dụng.

Theo Vinachem, các chi phí khấu hao, chi phí lãi vay đầu tư tăng cao, giá than cao hơn giá than tại thời điểm phê duyệt dự án đã đẩy giá thành sản xuất của Nhà máy đạm Ninh Bình lên rất cao so với các nhà máy sản xuất phân đạm khác ở trong nước.

Sai lầm ngay từ đầu?

Dù được Tập đoàn Hóa chất VN đầu tư tới 667 triệu USD (thời giá lúc xây dựng là 10.673 tỉ đồng) và được nhiều ưu đãi, nhưng Tập đoàn Hóa chất đã quyết định vay vốn từ Trung Quốc 250 triệu USD để làm nhà máy.

Và không bất ngờ, Tập đoàn China Huanqiu Contracting & Enginneer của Trung Quốc đã làm tổng thầu thực hiện dự án.

Trong một trao đổi với, ông Vũ Văn Nhẫn – tổng giám đốc Công ty TNHH một thành viên Đạm Ninh Bình (hiện đang quản lý Nhà máy đạm Ninh Bình) – công nhận đa số các nhà máy sản xuất urê trên thế giới sản xuất đạm từ khí đồng hành khi khai thác dầu.

Trong khi đó, giá dầu xuống thấp, giá khí cũng xuống theo đã khiến giá thành của họ giảm. Thế nhưng Đạm Ninh Bình lại sản xuất từ than. Do nhà máy mới đi vào sản xuất nên khấu hao và chi phí tài chính cao khiến nhà máy bị lỗ.

Tuy nhiên, một cán bộ chức năng của Bộ Công thương cho rằng có nhiều lý do khác, đặc biệt là công nghệ và chi phí đầu tư cao, giá urê thế giới giảm đã khiến nhà máy này lỗ, chứ than thời gian qua cũng giảm giá.

Thực tế, sản phẩm của Đạm Ninh Bình đã không cạnh tranh được với các sản phẩm cùng loại trong nước, đặc biệt là phân bón Trung Quốc, nên khó bán hàng.

Theo báo cáo mới nhất, Đạm Ninh Bình vẫn thua lỗ liên tiếp, riêng lỗ trong 6 tháng đầu năm nay gần 457 tỉ đồng. Chỉ cộng số lỗ trong 2 năm 2013 và 2014, lỗ của Đạm Ninh Bình đã lên tới 2.693 tỉ đồng, vượt vốn điều lệ của công ty là 2.500 tỉ đồng.

Cắt giảm hỗ trợ

Nhiều chuyên gia cho rằng nếu hỗ trợ tiếp Nhà máy đạm Ninh Bình chẳng khác gì “ném tiền qua cửa sổ”, bởi nhà máy còn quá nhiều tồn tại, nhất là sản phẩm làm ra không bán được.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng chủ trương và tính toán đầu tư Nhà máy đạm Ninh Bình “có quá nhiều vấn đề”.

Bà Lan đánh giá với tình trạng hiện nay, sản phẩm đã không cạnh tranh được thì có ưu đãi và hỗ trợ cũng khó cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Đã có nhiều doanh nghiệp nhà nước thua lỗ, nhưng nếu cứ cứu bằng thuế của người dân, trong khi ngân sách đang hạn hẹp, là không hợp lý vì có nhiều nơi khác xứng đáng đầu tư hơn. “Nên để Đạm Ninh Bình sẵn sàng phương án phá sản” – bà Lan nói.

Ông Ngô Minh Hải – phó chủ nhiệm thường trực Câu lạc bộ Doanh nghiệp nhà nước, thuộc Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương – cho rằng Nhà máy đạm Ninh Bình là trường hợp điển hình của đầu tư tràn lan, kém hiệu quả.

Mặc dù có lỗ như vậy nhưng các sếp quản lý tại Tập đoàn Hóa chất VN vẫn có được mức lương rất cao như báo cáo tài chính mới đây.

Do đó, biện pháp tốt nhất là nên để các doanh nghiệp hoạt động theo đúng cơ chế thị trường, đã thua lỗ triền miên thì không nên cứu bởi có cứu cũng khó hiệu quả, thậm chí có nguy cơ mất thêm vốn.

Bài học của Đạm Ninh Bình cũng là hệ quả điển hình của cơ chế chính sách quá ưu đãi với doanh nghiệp nhà nước.

Theo ông Hải, trước doanh nghiệp thua lỗ, vấn đề đặt ra là phải thanh lọc đội ngũ lãnh đạo, tốt nhất là bán hết vốn nhà nước và cần đẩy mạnh cổ phần hóa để doanh nghiệp sống theo cơ chế thị trường.

Nhà máy đạm Ninh Bình

Dự án Nhà máy sản xuất phân đạm từ than cám tại Ninh Bình thuộc Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình do Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) làm chủ đầu tư, có công suất 560.000 tấn một năm. Khởi công năm 2008 tại Khu công nghiệp Khánh Phú (Ninh Bình) với tổng số vốn 667 triệu USD, nhà máy hoàn thiện đi vào sản xuất năm 2012.

Chỉ một năm sau đưa vào hoạt động, công ty gặp nhiều khó khăn do giá dầu thế giới giảm kéo theo giá phân bón giảm mạnh, đặc biệt là giá ure. Trong khi đó, theo báo cáo, thị trường ure trong nước và thế giới biến động phức tạp, sản xuất nông nghiệp trong nước gặp nhiều khó khăn làm giảm nhu cầu phân bón trong nước… Mặt khác, các loại chi phí như khấu hao, trả lãi vay đầu tư và vốn lưu động, hạch toán chênh lệch tỷ giá chiếm tỷ trọng cao trong giá thành sản phẩm, làm cho giá vốn sản xuất và giá thành tiêu thụ ở mức cao.

Trước những khó khăn kéo dài, hồi tháng 3, công ty đã phải dừng hoạt động với lý do đại tu, sửa chữa, bảo dưỡng máy móc. Hồi tháng 8, công ty thông báo hoạt động trở lại với công suất đạt 60%, tương đương gần 1.000 tấn mỗi ngày.  

 N.H

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *